Pairi Daiza staat op het punt een nieuwe stap te zetten in zijn engagement voor het behoud van de Westelijke laaglandgorilla. In de komende maanden zal het Park een nieuwe groep verwelkomen samengesteld binnen het Europese EEP-programma (EAZA Ex Situ Programme), met als doel actief bij te dragen aan de voortplanting van deze bedreigde soort.

Om deze nieuwe fase mogelijk te maken, zullen drie van de gorilla’s die momenteel in het Park verblijven – Shomari (18 jaar, aangekomen in 2016), Gasira (16 jaar, aangekomen in 2022) en Uzuri (17 jaar, aangekomen in 2022) – Pairi Daiza verlaten. Bezoekers hebben nog tot en met 15 mei om afscheid te nemen van hen. ​

Deze verplaatsingen worden gepland onder toezicht van de Europese soortencoördinator van het Europese EEP-programma. De drie gorilla’s verhuizen naar Diergaarde Blijdorp in Rotterdam.

Herinrichting van een vulkaan om de nieuwe groep te verwelkomen

Een van de twee iconische vulkanen van The Land of Origins, de wereld van Pairi Daiza gewijd aan de schoonheid van Afrika, zal worden heringericht om deze nieuwe groep in optimale omstandigheden te kunnen ontvangen.

Tijdens deze periode zullen Tebogo en Indigo rustig blijven leven in hun eigen leefgebied, de tweede vulkaan.

Yiling Wang, waarnemend hoofdverzorgster van de primaten, getuigt over de band die door de jaren heen met Shomari en de vrouwtjes is opgebouwd:

“Met Shomari hebben we al een mooi parcours afgelegd, en heb ik persoonlijk een zeer hechte band ontwikkeld. Omdat hij in 2021 niet zo goed overeenkwam met de twee andere mannetjes in dezelfde leefgroep, hebben we samen met de Europese coördinator gezocht naar een nieuw evenwicht en kregen we toestemming om hem bij de vrouwtjes Uzuri en Gasira te introduceren. Hij heeft een zacht karakter en observeert graag. De introductie met Tebogo en Indigo verliep moeizaam, want Tebogo, die met de hand werd opgevoed, mist een deel van de gedragscode tussen gorilla’s. De introductie met Uzuri en Gasira heeft natuurlijk ook tijd en aandacht in beslag genomen, maar zoals we nu kunnen zien komt de groep goed overeen. Al maakt Shomari soms gebruik van zijn leiderspositie als dominant mannetje om het lekkerste eten te bemachtigen. Zo’n introductieproces vraagt tijd, geduld en veel observatie. Eerst leren de dieren elkaar achter de schermen vanuit hun eigen loges kennen via geur, geluid en zicht, en pas wanneer alles goed aanvoelt, brengen we hen samen in één ruimte. Vandaag zien we dat ze stap voor stap hun draai hebben gevonden. We wensen deze groep op hun nieuwe bestemmingen vooral dezelfde rust, harmonie en verstandhouding toe die in het verleden al zoveel harten van onze bezoekers heeft verwarmd.”

De Westelijke laaglandgorilla: Een kritisch bedreigde soort die internationale samenwerking vereist

De Westelijke laaglandgorilla is één van de grootste nog levende primaten en leeft in hechte familiegroepen, meestal onder leiding van één dominante mannetjesgorilla: de zilverrug. Deze indrukwekkende leider is groter en sterker dan de vrouwtjes, kan tot 1,80 meter groot worden en bijna 200 kilogram wegen. Zijn kenmerkende grijze rughaar verschijnt wanneer hij volwassen wordt. Rond hem leeft een familie van vrouwtjes en jongen van verschillende leeftijden, van baby’s tot jongvolwassen dieren.

Gorilla’s planten zich bovendien bijzonder traag voort, wat hen extra kwetsbaar maakt. Een vrouwtje is pas na ongeveer acht jaar volwassen en krijgt na een draagtijd van negen maanden doorgaans één jong. Omdat er vaak meerdere jaren tussen twee geboortes liggen, herstellen populaties zich slechts heel langzaam.

Net daarom is de situatie van de soort bijzonder zorgwekkend. ​ Ontbossing, stroperij en dodelijke ziekten zoals malaria en vooral ebola hebben de populaties zwaar getroffen. Westelijke laaglandgorilla’s komen voor in vrijwel alle beschermde gebieden en in veel van de houtkapconcessies binnen hun verspreidingsgebied; ze kunnen in goed beheerde houtkapgebieden in hoge dichtheden blijven bestaan (Morgan et al. 2013). Strindberg et al. (2018) maakten de eerste schatting voor de hele verspreiding van deze ondersoort en kwamen voor 2013 uit op een totale populatie van 361.919 (302.973–460.093). Hun aantal nam tussen 2005 en 2013 met 19,4% af, wat neerkomt op een jaarlijkse daling van ongeveer 2,7% (ibid.). Tegen het einde van 2018 was de populatie met nog eens 13,5% afgenomen tot ongeveer 316.000 individuen.

Via deze internationale uitwisselingen, de samenstelling van voortplantingsgroepen en de voortdurende aanpassing van de leefgebieden van de dieren, bevestigt Pairi Daiza zijn actieve rol binnen de Europese natuurbehoudsprogramma’s, met een concreet doel: bijdragen aan het kweken, de geboortes en het voortbestaan van de Westelijke laaglandgorilla’s.